Evlat kitabı seçiminde nelere dikkat edilmeli

Dijital yerkürenin evlatlarına kitap okuma alışkanlığı nasıl kazandırılmalı? Evlatlar kaç yaşından itibaren kitapla buluşturulmalı? Hangi yaş aralıkları için ne çeşit kitaplar önerilmeli? Altınbaş Üniversitesi Evlat Muhafaza ve Bakım Hizmetleri Öğr. Gör. Gül Koçyiğit, evlatların 1 yaşından itibaren kitaplarla buluşturulması gerektiğini, iki-üç yaşlarındaki evlatların ise kendilerine kitap okunmasından çok keyifli olduklarını belirterek, “Çocuk bu durumda ebeveyninin kendisine kıymet verdiğini, önemsediğini, ona bir devir ayırdığını, sevgi ve sıcaklığını vermekten mesut olduğunu duyumsar ve inanç duygusu gelişir” diye konuştu.

Model olun

Evlatlara her hangi bir davranışı kazandırmada model olmanın çok değerli olduğunu belirten Gül Koçyiğit, “Çocuklara kitap sevgisini aşılayabilmek için öncelikle evladın etrafında olan, ona bakım veren bireylerin de kitapla olan bağının güçlü olması gerekmektedir. Evlada kitapların olumlu özelliklerinden bahsetmek ve kitap okumak için kişisel devirler ayırmak ve bunu daima hale getirmek evlatta kitap okumaya dair olumlu davranışın gelişimine ek sağlayacaktır” diye konuştu. Rastgele olumlu bir alışkanlığın ne kadar erken kazanılırsa kalıcılığının da o denli uzun olacağını vurgulayan Koçyiğit, “O nedenle evladın okumayı öğrenmesi beklenmemelidir. Erken yaşlardan itibaren kitaplarla buluşturulmalıdır. Evladın kitapla olan ilgisi takdir edilmeli, övülmelidir” dedi.

Kitapla buluşmaların, evladın eğlenebildiği oyun ortamlarına dönüştürülmesinin değerli olduğunu vurgulayan Koçyiğit, “Kitap okumaya evladın ana pederi ya da sevdiği gayrı biri eşlik etmelidir. Evladın kendi seçtiği bir kitapla okumaya başlanılabilir. Kitap evlatla birlikte okunabilir. Kitap okurken arada sorular sormak, “Sence bundan sonra ne olacak?”, “Sen olsan ne yapardın?” vb. sorular evladın ilgisini canlı tutmasını sağlayacaktır. Bu tip etkinliklerle evlat, kitabın kendisini eğlendirmesine ve sevdiği bir kişi ile hengam geçirmesine fırsat sağlayan bir araç olarak duyumsayabilmelidir” tabirlerini kullandı.

Yaş kümesine nazaran kitap tipleri

Koçyiğit, çocuklarda yaş aralıklarına nazaran kitap seçimindeki kriterleri şöyle sıraladı:

1-3 yaş evlatları için: Yalın çizgili, sevimli ve dikkat cazip fotoğraflarla oluşturulmuş kitaplar tercih edilmeli. Az sözlü bol fotoğraflı olmalı. Kitabın içeriği evladın bildiği, gördüğü, tanıdığı yerküreden eşya ve nesnelerden oluşmalıdır. Örneğin; bisiklete binen fareler üzere. Kolay taşınabilir ve kolay yıpranmayacak özellikte olmalıdır.

4 ve 5 yaş evlatlar için: Kitaplar, kendilerini lisan ve çizgiyle anlatabilmelerine ek sağlayıcı olmalıdır. Kısa ve yalın anlatımlı masal ya da hikayeler tercih edilmelidir. Yazılı metinlerin evlatların zihinlerinde canlandırmalarına imkan sağlayan tesirli, canlı fotoğrafların olması gerekmektedir.

5 ve 8 yaş evlatları için: Etkileyici hikâyeleri olan ve yeni malumatların öğretildiği kitaplar tercih edilmeli. Detaylı fotoğrafları içeren, ilgi sahasına giren kitaplar olmalı. Yalnızca âlâ değil, istenilmeyen ya da yanlış karakterleri de tanıtan içeriğe sahip olmalıdır. İyiyi ve kötüyü ayırt etmesini sağlaması açısından yararlı olacaktır. Tıpkı devranda gerçeklerle de müsabaka fırsatı bulacaktır. Yaratıcı kurguları içeren kitaplar tercih edilmelidir.

8-12 yaş evlatları için: Çocuğun kişiliği ve ilgisine münasebetli kitaplar tercih edilmelidir. Yalnızca öğretici içeriği değil, düşünme ve sorgulama becerisinin de gelişimine destek olacak kitaplar tercih edilmelidir.

İngiltere’de Hikâye Otomatları ile okumaya teşvik

Kent hayatının pek çok nimeti var, evet; lakin bir yandan kalabalıkla bir çileye dönüşen trafik bünyeyi yoruyor. Kitaplar aslında trafiğin kurtarıcı, çileden uzaklaştıran bir modülü olabilir doğal. Lakin bu sefer de insan yolda birkaç sahife okuyacağı kitabı yanında taşımak istemeyebiliyor. Yorucu iş gününün verdiği rehavet ile hane ve iş arasındaki aralığın uzunluğu arasında bir mahalde sıkışıp kalıyor insan. Bir yandan da trafikte geçen devri pahalandırmak istiyor. Bu değerlendirmenin büyük bir kısmını da elbette akıllı telefonlar kaplıyor…

Elbette akıllı telefondan kitap okumak da mümkün. Lakin şöyle elimizde bir kâğıda dokunarak okumanın keyfini de tutmuyor ki… İşte tam da bu noktada hikâye otomatlarından bahsetmeli.

(Penguincubator)

Aslında bir makineden kitap satın alma fikri yeni bir şey değil. Birinci olarak 1937’de, Penguin’in kurucusu Allen Lane tarafından düşünülmüştü. Lane, bu kitap otomatına “Penguincubator” ismini vermişti. Yeni nesil hikâye otomatları ise, kullanılmaya birinci kere Fransa’da başlanmıştı. Artık de Londra’da kullanılıyor. Kim bilir, tahminen bir sonraki adımda Türkiye’ye de gelir…

İngiltere’de yapılan araştırma

İngiltere, yaptığı bir araştırmanın üzerine bu uygulamayı hayata geçirmeye karar verdi. Yapılan araştırmaya nazaran, halk, bir kitabı bitirmek için yerinde hengam bulamıyordu ve bu durum da, onları kitabı okumaktan vazgeçmeye itiyordu.

2 bin yetişkin İngiliz ile yapılan araştırma göstermişti ki, yüzde 30’u, 6 ayda 1 kitap bitirememişti. Bunun çok büyük bir mesele olduğuna karar veren İngiltere, otomatları kullanmaya karar verdi. Böylelikle kişiler okuma hareketinden uzaklaşmayacak ve okuduğu şeyi bitirmenin sevincini yaşayacaktı…

Hikaye otomatlarının tasarrufu

Hikâye otomatları, Fransız bir şirket tarafından üretilmiş ve birinci olarak Fransa’nın çeşitli noktalarındaki tren istasyonları, kafeler ve müzelere yerleştirilmişti. Yani otomattan bir çikolata ya da su alır üzere hikâye alabiliyorsunuz. Kulağa pek afilli geliyor, değil mi?

Geçtiğimiz ay ise, bu otomatlardan 3 tane, Londra’nın en ağır kesimi olan Canary Wharf’a yerleştirildi. Tasarrufu ise şöyle: Öncelikle otomatların üzerinde bir para girişi yok; yani ücretsiz! Otomatın üzerinde 1, 3 ve 5 yazan üç adet buton var ve bu rakamlar, alacağınız hikayenin okuma müddetini gösteriyor. Bilimkurgudan romantizme, pek çok cinste hikaye mevcut. Başkaca hususî olarak Virginia Woolf, Lewis Carroll ve Charles Dickens üzere müelliflerin hikayelerini de alabiliyorsunuz.

(Anthony Horowitz)

Anthony Horowıtz 1 dakikalık hususî bir hikaye yazdı

Otomatların teşebbüsü, ünlü roman muharriri Anthony Horowitz’in şahsi olarak görevlendirildiği ve bunun üzerine yazdığı 1 dakikalık hikaye ile başlamış.

Horowitz, bu hususta şöyle diyor: “İki durak arasında okunabilecek kısa bir hikaye yamak hayli çetindi. Kısa bir hikâye değil, çok kısa bir hikâye.”

Menşe: Thegurdian

*

Damla Karakuş

Instagram: biyografivekitap