Televizyonun Evlada Olumsuz Tesirleri Hangileridir?

Çocuklarda televizyon bağımlılığı ve zararları evlatlar üzerinde tesirlerini araştırdık. Evlatların televizyona bağımlı kalmalarının sebepleri çeşitlilik göstermektedir. Evladın bebeklik devirlerinde televizyonun açık olduğu ortamlarda bulunmasının rastgele bir zararı yoktur. Bilakis çeşitli sesleri duyması, söz haznesinin gelişmesine ek sağlayacaktır.

Yazı İçeriği

  • Çocuklarda Televizyon Bağımlılığı
  • Televizyon Bağımlılığının Evlat Gelişimine Tesirleri
  • Televizyon Bağımlılığına Mahzur Olmak İçin Neler Yapılmalıdır?
  • Evladın Televizyon İzlemesinin Zararları Nelerdir?
    • Zeka Gelişimi
    • Uyku Bozuklukları
    • Ekonomik Badireler
    • Davranış Bozuklukları
    • Obezite

Çocuklarda Televizyon Bağımlılığı

Lakin uslu durması, yemek yemesi ya da ağlamaması için evladın televizyon önüne oturtulması, evlat için önemli meseleler oluşturacaktır. Bu şekil muamelelere maruz kalan çocuklarda, ileriki yaşlarda televizyon bağımlılığı oluşacaktır. Bebeğinize Tv İzletiyor musunuz? Forum mevzumuza göz atabilirsiniz.

Tıpkı formda mütemadi televizyon önüne oturmakta olan bir ailede yetişen evlatlar da televizyon bağımlılığına yakalanabilir. Evladın televizyon bağımlılığı, evladın gelişim süreci için hayli büyük bir tehdittir. Bkz: kızım mütemadi tv izlemek istiyor

Çocuklarda Televizyon Bağımlılığı

Televizyon Bağımlılığının Evlat Gelişimine Tesirleri

Televizyonun evlatlara tesiri, hayli çeşitlilik göstermektedir. Lakin her mealde olumsuzluk oluşturmakta olan televizyon bağımlılığı, evladı televizyondan vazgeçirmek için çabalanması gerektiğini göstermektedir. Televizyon bağımlılığının evlatlar üzerindeki tesirleri şu formda sıralanmaktadır:

  • Televizyonda gördükleri şiddet içerikleri sebebiyle, evlat şiddete duyarsız olacaktır.
  • Küçük yaştaki evlatlar taklitçi olmaktadır. Bu sebeple TV’de gördükleri olumsuz durumları taklit edebilirler.
  • Araştırmalar, evladın uzun müddet TV izledikten sonra dikkat gerektiren yapboz yahut okumaya kendilerini veremediklerini belirtmiştir.
  • Evlatların; konuşarak, okuyarak ya da yazarak bir şeyler öğrenmesini köstekler.
  • Evlatlar TV’de gördükleri her şeyi gerçek zanneder ve onların noktasında olmak velev.
  • Reklamlarda kullanılan 25. Kare tekniği sebebiyle, evlatların bilinçaltına olumsuz içerikler kaydolur.
  • TV izleme pasif bir fiil olduğundan, evlatta obezite başlayabilir.

Televizyon Bağımlılığına Mani Olmak İçin Neler Yapılmalıdır?

Evlatları televizyondan uzak tutmak için, çeşitli teknikler kullanılmalı ve gerekirse televizyon bağımlılığı tedavisi uygulanmalıdır. Umumi manada yapılması gerekenler şu formdadır:

  • Televizyon evladı oyalama aracı değildir, evlatlardan uzak tutulmalıdır.
  • Evladın televizyon önünde yemek yememesi gerekir.
  • Evladın izleyeceği programlar, ebeveynler tarafından seçilmelidir.
  • Televizyon izleme saati olmalıdır.
  • Ailelerin izlemekte olduğu programlar bitince, televizyon kapatılmalıdır.
  • Televizyon haricinde, ailelerin sohbet etmek, kitap okumak ya da gayrı faaliyetler yapmak için vakit ayırması gerekir.
  • Televizyon tüm gün açık tutulmamalıdır.
  • Evladın yattığı odada televizyon bulunmamalıdır.
  • Televizyon, armağan ya da ceza konusu olmamalıdır.

Evladın Televizyon İzlemesinin Zararları Nelerdir?

Televizyon ve internet muhabere yerküresinde devrim sayılabilecek buluşlardır. Televizyonun evlada olumsuz tesirleri makalemizde tv’nin evlada verebileceği zararlara konum verdik. Televizyon iki ucu keskin bıçak üzeredir, yararlı programlar yayınlanırsa, evlatlar ondan istifade eder ve eğitilir. Lakin maatteessüf günümüzde yararlı tv programı yok denecek kadar azdır.

Zeka Gelişimi

Hayatın birinci yılları münhasıran 2-3 yaşlar evladın zihinsel gelişimi için çok kıymetlidir. Bu yaşlar evlatların, gözlem ve etkileşim içinde bulunduğu yeni şeyler keşfetme yolculuğunda olduğu yaşlardır.

Ölçüsüz televizyon izleme alışkanlığı, beyindeki nöronların teması artıran böylelikle evladın zekasını geliştiren, evlatları arkadaşlarıyla oynama, içtimaî bağlar kurma, kitap okuma üzere aktivitelere pürüz olarak, evladın zekasını olumsuz tesirler. Evlatların zeka gelişimi için bunları yapın!

Uyku Bozuklukları

Bir çok televizyon programı küçük çocuklarda davranış bozukluklarına yol açan şiddet öğeleri içerir. Televizyondaki imajların gerçek olduğunu düşünen evlat, gördüğü insanları rol model alarak saldırgan tavırlar içine girer.

Tv’deki manzaralar dehşet ve tasa hissini tetikleyerek, çocuklarda uyku bozukluklarına ve kabuslara neden olabilir.

Ekonomik Ezalar

Reklamlar evlatları cezbederek gereksiz bir güruh eşyanın haneye girmesine neden olur, böylelikle aile ekonomik olarak olumsuz etkilenir.

Davranış Bozuklukları

Uygunsuz çizgi sinemalar, seriler, evlatta güzel istenilmeyen, hakikat yanlış kavram karmaşasına yol açabilir. Tv’de silah kullanan adam öldüren, güçlü olan, fizikî kuvvetli olan vb. insanların toplulukta değer gördüğünü gören evlat, sahihinin bu olduğunu düşünüp algı yanılması yaşayabilir.

Obezite

Televizyon programlarında ve reklamlarda alkol, sigara üzere zararlı alışkanlıkları özendiren figürler sıkça taraf alır. Bu cins programlara sıkça maruz kalan evlat, onlara heves ederek, küçük yaşta sıhhatsiz alışkanlıklar edinebilir.

Obezite gelişmiş devletlerde yaygın bir problemdir, televizyon, evlatlar arasında giderek artan obezite tehlikesinin baş sorumlularındandır.
Tv izlerken evladın fizikî aktivitesi azalır, aldığı kalorileri yakmak için kuvvet harcamaz, ve tv önünde yemek yeme alışkanlığı edinerek kilo almaya başlar. Dilerseniz daha evvelki bahsimiz Çocuklarda Telefon ve Tablet Bağımlılığının Zararları Nelerdir? göz atabilirsiniz.

Çocuklarda kulak enfeksiyonu

Bağışıklık sistemleri şimdi gelişmemiş çocuklarda dış etkenlere bağlı olarak da gelişen kulak enfeksiyonuna karşı tedbir alabileceğimiz birçok etken var. Genetik faktörlerin yanı sıra gelişen bu enfeksiyonların yok olabileceğiniz vurgulayan Kulak-Burun-Boğaz Illetleri Mütehassısı Yrd. Doç. Dr. Denizhan Dizdar, ebeveynlerin bilinçlenmesi konusunda uyardı.

Ana sütünün erken kesilmesi

Ana sütü mahsusen birinci altı ay bebeği pek çok illetten koruyan, başta Immünglobülin E olmak üzere faktörler içerir. Bebeğin olabildiğince uzun, en azından 6 ay ana sütüyle beslenmesi, hayatının başlangıcında enfeksiyonlara direnç açısından çok kıymetlidir.

Biberon kullanılması

Anadan süt emerken bebeğin emme hareketiyle östaki borusu açılır ve orta kulak basıncı düzenlenir. Gelgelelim biberonla beslenmede, biberonun ucunun göğüs ucundan farklılığı sebebiyle tesiri birebir biçimde olmamaktadır.

Yatay durumda beslemek

Yatay konumda beslenen bebeklerde reflü çok sık gözlendiğini vurgulayan Dr. Dizdar, “Geniz nahiyesine kaçan mide asidi ise östaki kesimini tahriş ederek hem boğaz, hem de orta kulak enfeksiyonu ihtimalini artırıyor” diyerek aileleri uyardı.

Erken yaşta kreşe başlaması

Kreşler kalabalık ortamlardır, kreşe başlayan evlatlar pek çok hastalık etkeniyle bir anda karşılaşırlar. Erken yaşta kreşe başlayan evlatlar, vücutları daha bu marazlarla savaşacak olgunluğa erişmeden marazlarla karşılaştıkları için sık enfeksiyon geçirirler.

Meskende sigara içilmesi

Sigara dumanı; ağız yahut burundan çekildiğinde, boğaz ve geniz nahiyesinde kronik tahrişe ve binaenaleyh enfeksiyonlara sebep olur. Araştırmalar, tıpkı durumun pasif içicilikte de geliştiğini göstermektedir. Evladın yanında sigara içilmese bile; sigara içilmiş ortamda bulunması yahut dumanına biraz bile maruz kalması enfeksiyon ihtimalini arttırmaktadır.

Geniz etinin büyük olması

Geniz eti sorunu yaşayan evlatlara 4 yaşından sonra operasyon öneren Dr. Dizdar, “Geniz etinin büyük olması; östaki tüpünün tam çalışmasını engelleyerek, orta kulak boşluğunun basınç istikrarını bozmakta ve orta kulakta likit birikmesine sebep olmaktadır. Sık kulak enfeksiyonu geçiren, orta kulakta likit birikimi olan çocuklarda geniz eti kesinlikle değerlendirilmelidir. Bu çocuklarda dört yaşından itibaren geniz etinin alınması önerilir” dedi.

Alerjik bünyeye sahip olması

Alerjik bünyeye sahip çocuklarda hem konkaların büyümesine bağlı burun tıkanıklığı, hem de geniz etinin büyük olmasına bağlı östaki disfonksiyonu; sık orta kulak enfeksiyonuna sebep olmaktadır. Bilhassa mesken tozu en sık alerji yapan etken olup evlatların odalarında halı bulundurulmamalı, yatak odaları hergün havalandırılmalı, yatak çarşafları üç günde bir değiştirilmelidir. Dört yaşından itibaren alerji için medikal tedavi de uygulanabilmektedir.

Evlat kitabı seçiminde nelere dikkat edilmeli

Dijital yerkürenin evlatlarına kitap okuma alışkanlığı nasıl kazandırılmalı? Evlatlar kaç yaşından itibaren kitapla buluşturulmalı? Hangi yaş aralıkları için ne çeşit kitaplar önerilmeli? Altınbaş Üniversitesi Evlat Muhafaza ve Bakım Hizmetleri Öğr. Gör. Gül Koçyiğit, evlatların 1 yaşından itibaren kitaplarla buluşturulması gerektiğini, iki-üç yaşlarındaki evlatların ise kendilerine kitap okunmasından çok keyifli olduklarını belirterek, “Çocuk bu durumda ebeveyninin kendisine kıymet verdiğini, önemsediğini, ona bir devir ayırdığını, sevgi ve sıcaklığını vermekten mesut olduğunu duyumsar ve inanç duygusu gelişir” diye konuştu.

Model olun

Evlatlara her hangi bir davranışı kazandırmada model olmanın çok değerli olduğunu belirten Gül Koçyiğit, “Çocuklara kitap sevgisini aşılayabilmek için öncelikle evladın etrafında olan, ona bakım veren bireylerin de kitapla olan bağının güçlü olması gerekmektedir. Evlada kitapların olumlu özelliklerinden bahsetmek ve kitap okumak için kişisel devirler ayırmak ve bunu daima hale getirmek evlatta kitap okumaya dair olumlu davranışın gelişimine ek sağlayacaktır” diye konuştu. Rastgele olumlu bir alışkanlığın ne kadar erken kazanılırsa kalıcılığının da o denli uzun olacağını vurgulayan Koçyiğit, “O nedenle evladın okumayı öğrenmesi beklenmemelidir. Erken yaşlardan itibaren kitaplarla buluşturulmalıdır. Evladın kitapla olan ilgisi takdir edilmeli, övülmelidir” dedi.

Kitapla buluşmaların, evladın eğlenebildiği oyun ortamlarına dönüştürülmesinin değerli olduğunu vurgulayan Koçyiğit, “Kitap okumaya evladın ana pederi ya da sevdiği gayrı biri eşlik etmelidir. Evladın kendi seçtiği bir kitapla okumaya başlanılabilir. Kitap evlatla birlikte okunabilir. Kitap okurken arada sorular sormak, “Sence bundan sonra ne olacak?”, “Sen olsan ne yapardın?” vb. sorular evladın ilgisini canlı tutmasını sağlayacaktır. Bu tip etkinliklerle evlat, kitabın kendisini eğlendirmesine ve sevdiği bir kişi ile hengam geçirmesine fırsat sağlayan bir araç olarak duyumsayabilmelidir” tabirlerini kullandı.

Yaş kümesine nazaran kitap tipleri

Koçyiğit, çocuklarda yaş aralıklarına nazaran kitap seçimindeki kriterleri şöyle sıraladı:

1-3 yaş evlatları için: Yalın çizgili, sevimli ve dikkat cazip fotoğraflarla oluşturulmuş kitaplar tercih edilmeli. Az sözlü bol fotoğraflı olmalı. Kitabın içeriği evladın bildiği, gördüğü, tanıdığı yerküreden eşya ve nesnelerden oluşmalıdır. Örneğin; bisiklete binen fareler üzere. Kolay taşınabilir ve kolay yıpranmayacak özellikte olmalıdır.

4 ve 5 yaş evlatlar için: Kitaplar, kendilerini lisan ve çizgiyle anlatabilmelerine ek sağlayıcı olmalıdır. Kısa ve yalın anlatımlı masal ya da hikayeler tercih edilmelidir. Yazılı metinlerin evlatların zihinlerinde canlandırmalarına imkan sağlayan tesirli, canlı fotoğrafların olması gerekmektedir.

5 ve 8 yaş evlatları için: Etkileyici hikâyeleri olan ve yeni malumatların öğretildiği kitaplar tercih edilmeli. Detaylı fotoğrafları içeren, ilgi sahasına giren kitaplar olmalı. Yalnızca âlâ değil, istenilmeyen ya da yanlış karakterleri de tanıtan içeriğe sahip olmalıdır. İyiyi ve kötüyü ayırt etmesini sağlaması açısından yararlı olacaktır. Tıpkı devranda gerçeklerle de müsabaka fırsatı bulacaktır. Yaratıcı kurguları içeren kitaplar tercih edilmelidir.

8-12 yaş evlatları için: Çocuğun kişiliği ve ilgisine münasebetli kitaplar tercih edilmelidir. Yalnızca öğretici içeriği değil, düşünme ve sorgulama becerisinin de gelişimine destek olacak kitaplar tercih edilmelidir.

Evlatlar omega 3 takviyeleri almalı mı

Omega 3 yağ asitleri sağlıklı bir diyetin çok değerli bir kesimidir. Omega 3, evlatlar için münhasıran değerlidir, zira büyüme ve gelişmede kilit bir rol oynar. Gelgelelim birçok ebeveyn, evlatları için omega 3 takviyelerinin gerekli yahut inançlı olduğundan emin değildir.

Gelin birlikte evlatların alması gerekip gerekmediğini belirlemek için omega 3 takviyelerinin yararlarına, yan tesirlerine ve dozaj tekliflerine derinlemesine bir göz atalım.

Omega 3 nedir

Omega 3’ler, fetal gelişim, dimağ fonksiyonu, kalp sıhhati ve bağışıklık dahil olmak üzere sıhhatin birçok istikametinin bir kesimi olan yağ asitleridir. Esansiyel yağ asitleri olarak kabul edilirler, zira vücudunuz bunları kendi başına üretemez ve onları yiyeceklerden elde etmesi gerekir.

Üç ana tip omega 3 çeşidi vardı; alfalinolenik asit (ALA), eikosapentaenoik asit (EPA) ve dokosahekssaenoik asit (DHA).

ALA; bitkisel yağlar, kabuklu yemişler, tohumlar ve kimi sebzeler dahil olmak üzere çeşitli bitkisel besinlerde bulunur. Fakat, vücudunuzda canlı değildir ve vücudunuz yalnızca DHA ve EPA üzere etkin formlara çok küçük ölçülerde dönüştürür.

Bu arada, EPA ve DHA doğal olarak somon, uskumru ve ton balığı üzere yağlı balıklarda bulunur ve takviyelerde yaygın olarak kullanılır. Pek çok omega 3 takviyesi çeşidi mevcut olsa da, en yaygın olanları balık yağı, krill yağı ve yosun yağıdır.

Omega 3’ün evlatlar için yararları

Pek çok çalışma, omega 3 takviyelerinin evlatlar için çeşitli yararlar sağladığını göstermektedir.

DEHB semptomlarını güzelleştirebilir

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB); hiperaktivite, dürtüsellik ve odaklanma zorluğu üzere semptomlarla kontaklı yaygın bir durumdur. Birtakım araştırmalar, omega 3 takviyelerinin çocuklarda DEHB belirtilerini azaltmaya yardımcı olabileceğini göstermektedir. Omega 3 yağ asitleri, DEHB’den sıklıkla etkilenen hafızayı, dikkati, öğrenmeyi, dürtüselliği ve hiperaktiviteyi olumlu istikamette etkileyebiliyor.

Astımı azaltabilir

Astım, evlatları ve yetişkinleri etkileyen, göğüs ağrısı, teneffüs güçlüğü, öksürük ve hırıltı üzere semptomlara neden olan kronik bir durumdur. Kimi çalışmalar, omega 3 yağ asidi takviyelerinin bu semptomları hafifletmeye yardımcı olduğunu göstermektedir. Örneğin, 29 evlattan oluşan 10 aylık bir çalışma, günde 120 mg kombine DHA ve EPA içeren bir balık yağı kapsülünün alınmasının astım semptomlarının azalmasına yardımcı olduğunu gösteriyor.

Dimağ sıhhatini arttırır

Gelişmekte olan araştırmalar, omega 3 yağ asitlerinin çocuklarda dimağ fonksiyonlarını ve ruh halini güzelleştirebileceğini göstermektedir. Omega 3 bilhassa, öğrenme, hafıza ve dimağ gelişimi için değerlidir. Ayrıyeten, kimi çalışmalar omega 3’ün çocuklarda depresyon ve duygudurum bozukluklarını da önlemeye yardımcı olduğunu göstermektedir.

Muhtemel yan tesirler

Balık yağı üzere omega 3 takviyelerinin yan tesirleri ekseriyetle çok hafiftir.

En yaygın olanları; ağız kokusu, tat alamama, baş ağrısı, mide ekşimesi, mide bozukluğu, mide bulantısı ve ishaldir. Yan tesir riskini azaltmak için evladınıza önerilen dozda verdiğinizden emin olun. Balık yahut kabuklu deniz eserlerine alerjisi olanlar, balık bazlı takviyelerden kaçınmalıdır. Bunun noktasına keten tohumu üzere omega 3 bakımından varlıklı başka yiyecekleri yahut takviyeleri tercih edebilirsiniz.

Evlatlar için günlük doz

Omega 3’ün günlük muhtaçlık duyulan ölçüsü yaş ve cinsiyete bağlıdır. Takviyeleri kullanıyorsanız, paketteki talimatları izlemeniz en uygunudur.

Mahsusen ALA, şahsi dozaj yönergelerine sahip tek omega 3 yağ asididir.

Çocuklarda ALA için önerilen günlük alım ölçüsü:

0-12 ay: 0,5 gram
1-3 yaş: 0.7 gram
4-8 yaş: 0.9 gram
9–13 yaş arası kızlar: 1,0 gram
9–13 yaş arası erkekler: 1,2 gram
14–18 yaş arası kızlar: 1,1 gram
14-18 yaş arası erkekler: 1,6 gram

Yağlı balıklar, kuruyemişler ve bitkisel yağlar omega 3 alımını artırmak için evladınızın diyetine kolay kolay ekleyebileceğiniz kusursuz kaynaklardır. Evladınız nizamlı olarak balık yahut omega 3 yağ asitleri yüksek olan sair yiyecekleri yemiyorsa, takviyeleri düşünebilrisiniz. Umumi olarak birçok çalışma, günde 120-1.300 mg kombine DHA ve EPA’nın evlatlar için yararlı olduğunu göstermektedir. Tekrar de, rastgele bir olumsuz etkiyi önlemek için evladınızı takviye almaya başlamadan evvel emniyetli bir sıhhat bilirkişisine danışmak en güzelidir.

Son not

Omega 3 yağ asitleri evladınızın umumi sıhhatini korumak için kıymetlidir.

Omega 3’ler bilhassa evlatların dimağ sıhhati için yararlıdır. Başkaca DEHB ve astım semptomlarını azaltabilirler.

Evladınızın beslenmesine omega 3 içeren çok ölçüde yiyecek eklemek, evladınızın günlük gereksinimlerini karşılamasını sağlamaya yardımcı olabilir. Takviyeleri tercih ediyorsanız, makul dozu sağlamak için bir sıhhat bilirkişisine danışmak en uygunudur.

Dyt. Serkan Sıtkı Şahin

“Açalım kanatlarını çocuklarımızın”

Evlatların yeteneklerini açığa çıkaracak; düşünmeye, tasarlamaya ve üretime yönlendirecek atölyeler yeni eğitim sistemi içerisinde yan alacak. Ulusal Eğitim Bakanı Ziya Selçuk tarafından açıklanan, yeni eğitim talim periyodunda başlaması öngörülen sisteme nazaran evlatların yeteneklerinin atölyelerde keşfedilmesi hedefleniyor. Bakan Selçuk, atölyelerle ilgili olarak yaklaşımını “Açılmamış kanatların genişliği bilinmez; açalım kanatlarını evlatlarımızın.” diye açıklamıştı.

Mevzuyla ilgili bilirkişiler da lisana getirdiği görüşlerinde eğitimin bütün olarak ele alınmasının gerektiğini ve küçük yaşlardan itibaren yetenekleri doğrultusunda yönlendirilmelerinin başarıyı da beraberinde getireceğini vurguluyor.

Eğitimci Figen Baydar da evlat gelişimi ve eğitiminde küçük yaşlardan itibaren yaratıcılığın açığa çıkartılarak yeteneklerinin keşfedilmesi ve evlatların hakikat yerlere yönlendirilmesinin hem evlatlar hem de aileler için öncelik olması gerektiğini vurguladı. Baydar, hayal gücü kısıtlanan, yeteneklerinin farkına varamayan, yanlış yerlere yönlendirilen, televizyon ve tablete mahkum edilen evlatlar alanına keyif alarak, üreterek, severek yapılan atölyelerde hem gelişim hem de eğitim sağlanabileceğine dikkat çekti.

“Hayata hazırlık, yetenek keşfiyle başlar”

Yerküre ölçeğinde başarılı evlatlar yetiştirmenin sıkıntı olmadığına değinen Baydar, küçük yaşta başlanması gereken yaratıcı atölyelerin birinci adım olacağına vurgu yaparak şu haberleri verdi:

“Yaşama en güzel hazırlık, evlatlarımızın evvel yeteneklerini açığa çıkartacak, hayal gücünü zenginleştiren, haber ve becerilerini artıran, hayata karşı bir bakış kazanmalarını sağlayan atölyeler ile başlayabilir. Sanata, spora, bilime yakın, müzikle, fotoğrafla, matematikle iç içe evlatlar yarın kendileri ile birlikte topluluğa da büyük yarar sağlayacaktır. Biz fikri haklarını genç girişimcilere vererek kurguladığımız birbirinden renkli isimlerle derhal her yerde kesin çıktısı da olan atölyeler hayata geçirdik. Evlatlarımız tıpkı merkezde istedikleri atölyelere iştirak gösteriyorlar. Drama Mutfağı, Sihirli Renkler, Tasarım, Benim Bahçem, Hayaller Hudut Tanımaz, Bu Masalın Kahramanı Benim, Sen Şarkını Söyle, Çocukça Çamurca üzere isimler verdiğimiz atölyelere büyük bir istek ve keyifle katılıyorlar. Üretmenin memnunluğunu tadıyor, özgüven kazanıyorlar. Yapamadıklarında uğraş göstermeyi, azmetmeyi öğreniyorlar. Mesela Ritimce atölyemizde müziğin ritmi ile matematiğin temelini atıyorlar. Burada hem yeteneklerini öğreniyor hem de onlara fırsatlar sunmuş oluyoruz. Bu da hayata hazırlanmalarında en değerli birinci adım oluyor.”

Ölüm çocuklara nasıl anlatılmalı? Bebekler stres olup uyku düzeni bozuluyor!

Vefat her insan için kabullenmesi nispeten güçlükle olan bir durumdur. Yetişkinler için bile hayli zorlayıcı bir bahis olan mevt kelam konusu evlatlar olunca ebeveynleri daha da zorlamaktadır. Evlatların irtihali kabullenmesi ve mevti anlatmak ebeveynleri ziyadesiyle düşündüren bir husustur. Evlatlara vefatı anlatmak yaş aralığına nazaran değişmektedir. Evlatlara vefat anlatılmadığında başının içinde yan edinen boşlukları akıllıca yahut yanlış olarak kendi usulleriyle doldurmaya çalışabilir. Yalnızca evlatlara değil 0-6 aylık bebeklerinde vefattan etkilendiğini biliyor muydunuz? Husus hakkında Uzman Klinik Psikolog Merve Kırna konu hakkında kıymetli malumatlar verdi. Evlatlara irtihal nasıl anlatılır? 2-3-4-5-6-7-8-9 yaşındaki evlada irtihal nasıl anlatılır? İşte evlatlara ve bebeklere vefatı anlatmanın teknikleri Elmaelma.com’da!

0-6 Ay Aralığındaki Bebeklere…

Evlat muhitinde bakım verenlerin üzüntülü olmalarını fark eder. Kayıptan sonra oluşan gerilime bağlı yemek ve uyku nizamında bozulmalar olabilir.

6 Ay -2 Yaş Aralığındaki Evlatlara Irtihal Nasıl Anlatılır?

  • Evlat vefatın kayıp olduğunu idrak edemez ve ölen kişi hakkında sorular sorar.
  • Ölen kişinin geri gelmemesine, kendisiyle oyun oynamamasına öfkelenebilir, kendisini terkettiğini, bıraktığını düşünebilir.
  • Bakım verenlerinden ayrılmak istemez, yanından giderse kendisini terkedeceğini düşünebilir.

2-6 Yaş Aralığındaki Evlatlara Irtihal Nasıl Anlatılır?

  • Ölen kişi hakkında sorular sorar.
  • Ölen kişinin gelmemesinden ötürü öfke oluşabilir.
  • Çizgi sinemalarda, oyunlarda ölen karakterin tekrar canlanması üzere, ölen kişinin tekrardan geleceğine inanıp birlikte yapacaklarını anlatabilir.
  • Mektep öncesi devirde evlatlar sihirli tasavvurlara sahiptir. “Ben bu türlü düşündüğüm için mi öldü?” diye kendilerini suçlayabilirler ya da dua ederek, dilek dileyerek ölen kimseyi geri getirebileceğine inanırlar. Mezarlığa armağan, oyuncak götürebilirler.

6-9 Yaş Aralığındaki Evlatlara Mevt Nasıl Anlatılır?

Mevtin bir son olduğunu anlamaya başlarlar. Öfke/kızgınlık üzere hisler oluşabilir. Üzüntü/stresini yaşayabilmesine imkan tanınmalıdır.

Ergenlik Devrinde Olan Evlatlar İçin…

  • Vefatın bir son olduğu ve geri dönüşü olmadığını bilirler.
  • Vefatı yetişkinler üzere algılarlar.
  • “Hayat nedir?”, “Ben kimim”, “Ölüm nedir”, “Ölümden sonra neler oluyor” üzere felsefik sorulara karşılık ararlar.
  • Bana bir şey olmaz, vefat vesair kişilerin başına gelir duygusu oluşabilir.

Evlada Vefatı Anlatırken Ebeveynler Nelere Dikkat Etmeli?

Ekseriyetle yolunda gitmeyen bir şey olduğunu evlat önündeki kişinin tavrından anlayabilmektedir, bu durum sır olarak saklanırsa ve evlada açıklama yapılmazsa, hadisesi “saklanacak bir durum” olarak görebilir ve korkusu, tasası artabilir. Evlatlar televizyonda birçok kaza ve mevt haberi görüyorlar, besledikleri evcil hayvanlarının ölmesine şahit olabiliyorlar ya da sokakta ölmüş bir kuş, kedi ile karşılaşabiliyor ve doğal karşılayıp kabullenebiliyorlar.

Evlatlar laflarınızdan çok hal ve tutumunuzdan, ona lafsız olarak aktardıklarınızı içselleştirir. Irtihal evlada anlatılırken, anlatan kişinin tasası ağır olursa, tasayı evlat içselleştirebilir. Çoklukla aileler kendi irtihal ile ilgili kaygı şemalarını evlatlara yansıtabiliyor  bunun sonucunda evladın tasa ve dehşet şeması tetiklenebiliyor.

Evlat irtihalle ilgili  “Ben ölecek miyim?”, “Sen ölecek misin?”,  “Ben yaramazlık yaptığım için mi öldü?” ya da “Ben dilediğim için mi öldü?” üzere sorular sorabilir. Soru sorması, hislerini tabir etmesi sağlıklı yas süreci için kıymetlidir. Sorduğu sorulara anlaşılır yanıtlar bulması telaşını azaltacaktır. Bunun yanı sıra mevt haberinden sonra evlat üzülebilir, ağlayabilir bu hisler çok olağandır, nasıl ki yetişkinler yas sürecinden geçiyorsa evlatlar da yakın birini kaybettikten sonra yas sürecinden makbul.

Mevt haberi evlada verilirken ailenin inancına nazaran açıklama yapması korku ve kaygıyı hafifletmektedir. “Bu yerküre bitti, öbür yerküre başlıyor, orada hayat devam ediyor, bu yerkürede artık onu göremeyeceğiz” üzere açıklamalar evlatta korku oluşumunu azaltmaktadır.  Kişi şayet öbür yerküreye inanmıyorsa, vefatın bir son olduğu, ölen kişinin artık görüp duyamayacağı, konuşamayacağı anlatılır.

Bazen evlatlar mevt kavramını tam içselleştiremediği için ya da bu durumu inkar için anlattıklarınıza reaksiyon vermez, oyunlarına kaldığı bölgeden devam eder, hiçbir şey yokmuş üzere davranabilir, bu durumda evladınızın yaşadıklarını anlamaya çalışın. Evladın hayatında oda, hane, mektep, kent üzere ani değişimlerden sakınılmalı, eski tertibine devam etmelidir.

Evlada Vefattan Bahsederken Neler Söylenmez?

Beşerler doğar, büyür, yaşlanır, ölür”  söylemi evlat için büyüme ve yaşlanıp ölme korkusuna neden olabilir, büyümemek için yemek yemeyi reddedebilir ya da büyükanne-dedesinin yaşlandığını düşünerek ölecekleri için üzülebilir.

Soyut devri tamamlamamış olan evlada vefat ile ilgili “Allah o denli istedi”, “Allah sevdiği kullarını çabuk yanına alır” üzere söylemler, evlatta  “Sevdiğim kimseyi Allah öldürdü”, “Ne yaptı ki neden yanına aldı”, “Allah beni de severse beni de, öbür sevdiklerimi de yanına alır, düzgünlük yapmayayım, yaramazlık yapayım ki Allah beni yanına almasın” üzere fikirlere neden olabilir ve bu durum, evladın diyanete bakış açısını değişebilir.

Mevt kavramı konumuna kullanılan alternatif cümleler evladın başını daha çok karıştırmakta ve tasa oluşumunu tetiklemektedir. “Cennete gitti, orası çok hoş, uygun beşerler cennete masraf, o da artık cennette” üzere söylemler, cennet-cehennem kavramını bilmeyen bir evlat için baş karıştırıcı olabilmektedir. “Madem cennet bu kadar hoş biz de ölüp oraya gidelim” tasavvuru oluşabilir.

-“O melek oldu, bulutlardan seni izliyor” üzere söylemler gözetlenme telaşını tetikleyebilir.

-“Hastalandı öldü”, “Hastalandı iyileşemedi” demek ise; evlatta “Hastalanırsam bende ölürüm” korkusunu pekiştirir bu yüzden her marazın vefatla sonuçlanmadığı, hafif hastalıklarda ilacımızı alıp tedavi olduktan sonra iyileşildiği aktarılmalıdır.

-“Uzun bir yolculuğa çıktı” üzere söylemler de evlat ölen kimseyi bekler ve  “Neden gelmiyor?” , “Neden beni terk etti?” diye ölen bireye öfkelenebilir.

-“Derin uykuda uyuyor”, “Sonsuz uykuda” üzere söylemler çocuklarda uyku bozukluğuna neden olabilmekte olup, korkuyu pekiştirebilir.